De Lysefjord: landbouw, waterkrachtcentrales en toerisme
cultureel erfgoed
De Lysefjord is een unieke en majestueuze fjord die zich door zijn ongerepte schoonheid onderscheidt van andere fjorden. De Lysefjord is erkend als een cultuurhistorisch landschap van nationaal belang (KULA). De fjord strekt zich 40 kilometer oostwaarts uit tussen hoge en steile bergen, en de naam Lyse is waarschijnlijk afgeleid van de lichte en sprankelende eigenschappen van het graniet. De fjord kent een lange geschiedenis van bewoning, landbouw, visserij, energieproductie en toerisme.
Ontdek de Lysefjord: een mini-documentaire over de majestueuze lichtfjord van Noorwegen
Ga met ons mee op een reis door Lysefjord, de parel van Ryfylke. Dit 40 kilometer lange wonder wordt omgeven door adembenemende kliffen en historische bezienswaardigheden zoals Preikestolen, Kjerag en Flørli. Zie hoe gletsjers en rivieren deze fjord hebben gevormd, die nu een centrum is voor landbouw, waterkrachtcentrales en toerisme.
De film, ingesproken door Ragnhild Alsvik uit Jørpeland, een van de medewerkers van Flørli, is speciaal bewerkt voor bezoekers met interesse in natuur en cultuur.
Tip: Het is het leukst om deze film op een groter scherm te bekijken. Door op de instellingenknop in de video te klikken, kun je ondertitels kiezen in het Engels, Noors, Nederlands, Duits, Spaans, Frans en Italiaans.
Kaart van Lysefjord
De kaart en de onderstaande lijst bieden u de mogelijkheid om alles te ontdekken, van boerderijen in de bergen en fjorden tot oude elektriciteitscentrales en toeristenhutten. Door op de pictogrammen op de kaart of op de verschillende items in de lijst te klikken, kunt u meer lezen over elke locatie en ontdekken hoe deze door de jaren heen heeft bijgedragen aan de vorming van de fjord.
De Lysefjord: een geologisch wonder en een historische schat.
Lysefjorden is een van de meest unieke fjorden, die zich 40 kilometer oostwaarts uitstrekt tussen hoge en steile bergen. De bergen langs Lysefjorden bereiken hoogtes tot 1000 meter en hebben diepe valleien. De naam Lyse is waarschijnlijk gerelateerd aan het licht en de glinsterende eigenschappen van het graniet. In de oudheid was Lysefjorden een belangrijke transportroute en maakte deel uit van de reisroute van Stavanger oostwaarts naar de dorpen in Setesdal en Sirdal.
De meest vruchtbare dorpen en boerderijen bevinden zich in Forsand en de omliggende gebieden, terwijl de omstandigheden verder het fjord in onvruchtbaarder zijn. Aan de noordkant, gericht op het zuiden, groeien warmteminnende bomen zoals eiken op de berghellingen. De zonnige kant biedt betere omstandigheden voor landbouw en overleving, terwijl de schaduwrijke zuidkant minder warmte ontvangt.
De oorsprong van de Lysefjord
De fjord is oorspronkelijk ontstaan als een rivierdal, waar beekjes en rivieren zich een weg baanden door een oud, vlak landschap. Tijdens verschillende ijstijden werd het dal uitgegraven en verder gevormd door de gletsjers. Sommige van de grote kanalen die werden uitgegraven, werden later gevuld met smeltwater en zeewater. Lysefjorden is een van deze kanalen. De fjord is een zogenaamde drempelfjord en is niet dieper dan 11 meter bij de monding, waar hij samenkomt met Høgsfjorden. Hier liggen de eindmorenen, bestaande uit zand en grind, die door het ijs naar voren zijn geduwd. De stromingen bij de monding maken het gebied voedselrijker dan diepere delen van de fjord. Lysefjorden heeft een uniek ecosysteem met een bloeiend zeeleven.
Lysefjorden is verder het fjord in meer dan 450 meter diep. De Lysebreen-gletsjer stuurde ook gletsjerarmen naar verschillende zijvalleien, waardoor zogenaamde zijmoreneruggen ontstonden, waaronder Haukali, Botne en Vatne. Lysefjorden is een van de meest klassieke fjorden van Noorwegen, met steile, rechte en parallelle wanden, een trogvormige bodem en een U-vormig dwarsprofiel. Professor Esmark ontwikkelde in 1823 de Scandinavische ijstijdtheorie in het gebied rond Lysefjorden, met zijn opvallende eind- en zijmorenen.
Nederzettingen langs de Lysefjord
Archeologische vondsten tonen aan dat er al sinds de steentijd mensen langs de fjord woonden. Vóór de Zwarte Dood leefden de mensen van de jacht en de visserij, later van de landbouw en veeteelt. De sprotvisserij is al lange tijd belangrijk voor de fjord. De laatste tijd is de ontwikkeling van energie in het Lysefjord-gebied belangrijk geworden voor de bewoning en het toerisme in de fjord, met name voor de gemeenschappen in Lysebotn en Flørli. De gemeente ontvangt aanzienlijke extra inkomsten uit de waterkrachtcentrales.
De zeeweg langs de Lysefjord was vroeger het belangrijkste transportmiddel, toen men nog roeiboten of zeilboten gebruikte. Zowel de bewoners van de fjord als de mensen uit Setesdal en Sirdal gebruikten de fjord als belangrijkste route voor zaken bij de kerk, handelaren en anderen. De scheepvaart op de Lysefjord was tot na de Tweede Wereldoorlog gebrekkig, totdat de ontwikkeling van de energievoorziening de basis legde voor betere verbindingen.
De Lysefjord als toeristische bestemming
Toerisme kent een lange traditie in dit gebied, en een bezoek aan Lysefjorden en de omliggende streken biedt een gevarieerde ervaring met prachtige natuur en getuigenissen van de harde arbeid en strijd van voorgaande generaties om de kost te verdienen. Lysefjorden is een van de meest bezochte toeristische bestemmingen van Noorwegen, met de rotsformaties Preikestolen en Kjerag als de populairste attracties.
De Lysefjord is een geologisch juweel en een historische schat die al millennia lang mensen aantrekt. Met zijn dramatische landschap en unieke ecosysteem blijft de fjord bezoekers van over de hele wereld fascineren. Kortom, de Lysefjord biedt een majestueuze ervaring van de natuur van Fjord Noorwegen.
